Buikklachten? Het kan best eens een SIBO zijn

Een opgeblazen buik alsof je zwanger bent, winderigheid, rommelende darmen, buikpijn na het eten, wisselende ontlasting, vermoeidheid en stemmingswisselingen. Vaak krijgt dit het etiket PDS, voedselintolerantie of “gevoelige maag”. Maar bacteriële overgroei in de dunne darm — SIBO — is een veelvoorkomende, vaak gemiste oorzaak.

Belangrijk: Buikklachten hebben meerdere mogelijke oorzaken. Bij alarmsymptomen (onbedoeld gewichtsverlies, bloed bij de ontlasting, koorts, aanhoudende pijn) hoort de huisarts erbij.

Wat is SIBO?

SIBO (Small Intestinal Bacterial Overgrowth) is bacteriële overgroei in de dunne darm. Normaal zitten daar weinig bacteriën — het gros hoort thuis in de dikke darm. Bij SIBO koloniseren bacteriën de dunne darm en vergisten voedselresten — vooral fermenteerbare koolhydraten — voortijdig. Resultaat: gas, druk, pijn en veranderde motiliteit.

Subtypen

• Waterstof-dominant: meer diarree, snelle motiliteit
• Methaan-dominant (IMO): obstipatie, blijvend opgeblazen gevoel
• Waterstofsulfide-dominant: zwavelgeur, branderige sensaties

Oorzaken

• Verminderde maagzuurproductie (ook door maagzuurremmers)
• Vertraagde motiliteit (verzwakte MMC)
• Verklevingen na operaties
• Hypothyreoïdie, diabetes
• Chronische stress
• Voedselvergiftiging in het verleden
• Antibioticagebruik

Hoe herken je het?

De meestgebruikte test is een ademtest met lactulose of glucose — waterstof en methaan worden gemeten. Aspiratie/kweek is gouden standaard maar zelden gebruikt.

Praktische eerste stappen

Maaltijdstructuur: eet in maaltijdrondes, niet “grazen”. Laat 3,5–4,5 uur tussen hoofdmaaltijden — dat geeft de Migrating Motor Complex ruimte om de dunne darm “schoon te vegen”.

Eetgewoonten: kauw rustig, eet zittend.

Maaltijdvolgorde: eerst eiwit en niet-zetmeelrijke groente, dan vetten, dan zetmeel/fruit.

Tijdelijk beperken: rauwe kruisbloemigen in grote porties, suikeralcoholen, frisdrank/zoetstoffen, alcohol, ui en knoflook (gebruik knoflook-infused olie).

Leefstijl: dagritme, lichte beweging na maaltijden, vaste bedtijd, onbewerkte voeding.

Drie fasen aanpak

1. Kalmeren (2–4 weken): structuur, eenvoudige maaltijden, beperkte FODMAP-belasting, slaap, stressreductie.
2. Corrigeren: afhankelijk van ernst en subtype — antibiotica (rifaximine) of kruidenantimicrobiële protocollen (berberine, oregano-olie, neem, allicine), gecombineerd met motiliteitsondersteuning. Zonder herstel van motiliteit is terugval waarschijnlijk.
3. Consolideren: geleidelijk vezels en fermenteerbare koolhydraten herintroduceren. Werk aan onderliggende oorzaken (vitamine-/mineralentekorten, schildklier, glucose).

Veelgemaakte valkuilen

• Té streng, té lang FODMAP — verschraalt het microbioom
• Alleen “doden”, niet bouwen aan motiliteit
• Geen aandacht voor kauwen, ritme, rust
• Supplementen zonder plan

Slot

SIBO is zelden een snelle fix — reken op 8–16 weken. Maar darmen zijn trainbaar. Wil je het niet alleen doen? Op de pagina darmklachten lees je hoe ik je kan helpen, of plan een gratis kennismaking.

Disclaimer: Deze tekst is informatief en vervangt geen medisch advies. Bij alarmsymptomen of medicijngebruik: overleg altijd met je arts.